"Ver sözə ehya ki, tutduqça səni xabi - əcəl,
Eylər hər saət səni ol uyğudan bidar söz"

Əruzun ağır bəhrlərindən birində yazılmış bu beyt Məhəmməd Füzuliyə məxsusdu. Bu aşağıdakı cümlə isə ona deyil, həvari Yühənnaya məxsusdur:

"Başlanğıcda Söz var idi. Söz Tanrıylaydı və Söz Allahdı" (Yühənna 1:1).

Tərcümədə əruzun ahənginə malik olmasa da, qədim yunancada şer kimi axıcılığa və daxili ahəngə malik olan bu cümləni əsrlərcə sonra yazıb-yaradan Füzulinin beyti ilə məhz bu daxili ahəng birləşdirir. Lakin bu daxili ahəngi anlamaq üçün, sadəcə azəricəni və ya qədim yunancanı bilmək yetməz, əruzun fərqli bəhrlərində ahəngi sözə vuran oxunuş qaydalarıyla və qədim yunan mədəniyyətindəki ritorik vasitələrlə tanışlıq lazımdır. Bununla belə, həm bir azərinin, həm də bir yunanın Yuhənnadan və Füzulidən ən azından tərcümədə anlaya biləcəyi bir bağ var ortada: o da sözdür. Onların hər ikisi söz vasitəsilə sözdən bəhs edir. Tərcümə də elə sözdur. Sözü sözdə anlamaq universaldır. 

Davamı...